بوشهریها|هفته میراث فرهنگی فرصتی است تا ظرفیت‌های فرهنگی و تاریخی استان بوشهر فراتر از چهره صنعتی آن مورد توجه قرار گیرد.

بوشهری ها /*صدیقه بهزادپور/بوشهر که این روزها همزمان با تهاجم نظامی آمریکا به کشور و تهدیدهای نظامی ترامپ علیه نیروگاه اتمی، خارک، تاسیسات نفت و گاز و پتروشیمی و .... روبروست،  بیش از پیش مورد توجه رسانه های داخلی وخارجی قرار گرفته است. اما هفته میراث فرهنگی بوشهر شاید فرصتی باشد که ظرفیتهای دیگر این استان در بخشهایی که میراث غنی گذشتگان که البته با حضور دلاورمردانی چون رئیسعلی دلواری، علیرضا تنگستانی و ... حفظ و باعث شده تا پرچم افتخار ایران و ایرانی بالا باشد،بپردازیم.

 

بوشهر، فراتر از صنعت

شاید در نگاه نخست بوشهر بیشتر با نفت، گاز و بنادرش شناخته شود، اما در پشت این چهره صنعتی، منبع غنی از میراث و فرهنگ  و تاریخی از پیشینیان وجود دارد که می توان آن را در قالب روستاهای بومی، آیین‌های محلی، موسیقی، مهمان‌نوازی مردم، غذاهای دریایی، و آثار تاریخی پراکند و.... در استان دید که قطعاً همه و همه می‌توانند پایه‌ای برای توسعه گردشگری پایدار باشند. این در حالی است که بسیاری از استان‌های کشور با تکیه بر میراث فرهنگی و طبیعت خود، توانسته‌اند جریان درآمدی تازه‌ای ایجاد کنند، اشتغال محلی بسازند و حتی نام خود را در سطح ملی و جهانی تثبیت کنند، اما باوجود اقدامات صورت گرفته دراین رابطه، هنوز آنچنان که باید و شاید از ظرفیتهای استان بهره برداری نشده است و قطعاً در این میان، شرط آن عبور از نگاه مقطعی و حرکت به سمت سیاست‌گذاری بلندمدت است.

 

گنجینه میراث فرهنگی بوشهر

فرا رسیدن هفته میراث فرهنگی، باز هم فرصتی ایجاد کرد که بازهم نگاهی به این ظرفیتها در استانی داشته باشیم که علاوه بر منابع عظیم نفت و گاز و موقعیت اقتصادی ویژه در جنوب کشور، گنجینه‌ای از فرهنگ، تاریخ و هویت ایرانی را در خود جای داده است. سرزمینی که مردمانی چون تنگستانی‌ها و رئیس‌علی دلواری از آن برخاسته‌اند و با روحیه مقاومت، شجاعت و عشق به وطن، نام بوشهر را در حافظه تاریخی ایران ماندگار ساخته‌اند. در حقیقت، بوشهر نه‌فقط بندری بر کرانه خلیج فارس که نماد فرهنگ، اصالت و ریشه‌های ایرانی در جنوب کشور است. ولی با وجود این پیشینه درخشان، بوشهر هنوز نتوانسته جایگاه درخور خود را در عرصه گردشگری و میراث فرهنگی بیابد. استانی که می‌تواند مقصدی جذاب برای گردشگران داخلی و خارجی باشد، امروز بیش از هر زمان دیگر نیازمند رصد ظرفیت‌های فرهنگی، طبیعی و تاریخی خویش است که اگر دیده شوند، توانایی دارند چهره توسعه این استان را دگرگون سازند.

 

ظرفیتهای پنهان و آشکار غنی

با نگاهی به بوشهر می توان شاهد این پتانسیلها از طبیعت منحصربه‌فرد ساحلی گرفته تا موسیقی گرم جنوب، خوراک‌های محلی، آیین‌های بومی، رقص‌های آیینی، بازارهای سنتی و صنایع‌دستی که رنگ و بوی دریا و خاک جنوب را با خود دارند، همه نشانه‌هایی از فرهنگی عمیق و زنده‌ هستند. بوشهر با بافت تاریخی خود، معماری خانه‌های سنتی با بادگیرها و درهای چوبی، کوچه‌هایی با نسیم دریا و بناهایی که یادآور شکوه تجارت دریایی گذشته‌اند، می‌تواند به یکی از مقصدهای مهم گردشگری فرهنگی کشور تبدیل شود. علاوه بر این میراث ملموس، بوشهر میراث دار ارزشهای پنهانی است که شامل؛ آداب و رسوم مردم ساحل‌نشین، آیین‌های سنتی ماهیگیری، هنر نواختن دمام و سنج در مراسم‌ مذهبی، و موسیقی است که البته در روزهای جنگ با حضور و شور حماسی شبانه در میادین شهر، عاشقانه در حمایت از وطن می نوازند ومیخوانند و قطعاً اینها  سرمایه‌هایی‌ هستند که  که نه فقط برای مردم بوشهر، بلکه برای هویت فرهنگی ایران اهمیت دارند و باید به شیوه‌ای آگاهانه حفظ و معرفی شوند. 

 

ضرورت احیاء فرهنگ با توسعه گردشگری

قطعاً زنده نگه داشتن این ارزشها، علاوه بر جوشش آن از دل فرهنگ و زیست بوم مردم، نیاز به حمایتهای مسئولان در سطح استانی و کشوری دارد. از سوی دیگر بدیهی است که این ظرفیتها می‌تواند زمینه‌ساز ایجاد هزاران فرصت اقتصادی کوچک و بزرگ شود. مانند؛ از راه‌اندازی اقامتگاه‌های بومی و مراکز گردشگری فرهنگی گرفته تا ایجاد مسیرهای سفر با محوریت روستاهای ساحلی، صنایع‌دستی و آیین‌های محلی؛ هرکدام از این مجموعه‌ها می‌تواند هم به رونق اقتصادی استان و هم به حفظ فرهنگ آن کمک کند. در این میان اقامتگاه‌های بومی یکی از راه‌های مؤثر برای معرفی ظرفیت‌های استان است، چراکه چنین واحدهایی اگر با برنامه‌ریزی و آموزش مناسب ایجاد شوند، نه ‌تنها زمینه ارتباط مستقیم گردشگران با مردم محلی و آشنایی با زندگی، خوراک و آداب بوشهری را فراهم می‌کنند، بلکه باعث ایجاد اشتغال پایدار در سطح روستا و شهر می‌شوند. این اقامتگاه‌ها می‌توانند نمونه‌ای از گردشگری مسئولانه باشند؛ گردشگری‌ای که نه به تخریب بوم زیست منجر شود، نه به از بین رفتن هویت محلی، بلکه به حفظ و تقویت آن کمک کند.   به گفته کارشناسان؛ صنایع‌دستی بوشهر دارای ظرفیتهای کمتر شناخته‌شده اما بسیار غنی دارد که نمادهای آن را می توان در هنرهایی همچون حصیربافی، ساخت سازهای محلی، پارچه‌بافی سنتی، قایق‌سازی و نقش‌آفرینی روی چوب، و ... مشاهده کرد که البته هرکدام می‌توانند در قالب کارگاه‌های آموزشی و نمایشگاه‌های دائمی معرفی شوند. به گفته این افراد چنانچه حمایت و سرمایه‌گذاری کافی صورت گیرد، این هنرها قادرند به محور اشتغال و درآمدزایی برای خانواده‌های بوشهری تبدیل شوند، همان‌طور که در بسیاری از نقاط ایران، صنایع‌دستی به‌عنوان مکمل گردشگری، چرخه اقتصادی مناطق را زنده کرده‌اند.

 

برنامه های ویژه استان

ابراهیمی، مدیرکل میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی استان بوشهر، از برنامه‌های ویژه این هفته خبر داد. او گفت رونمایی از چند کتاب در حوزه میراث‌فرهنگی و افتتاح موزه منطقه‌ای خلیج فارس از جمله برنامه‌های پیش‌بینی‌شده در هفته میراث فرهنگی بوشهر است. این موزه قرار است جایگاهی برای معرفی تاریخ، فرهنگ و آثار ارزشمند دریایی و ساحلی جنوب باشد؛ مکانی که نه‌فقط بوشهر بلکه سراسر حوزه فرهنگی خلیج فارس را روایت می‌کند. برگزاری ورکشاپهای آموزشی صنایع دستی و .... از جمله دیگر اقدامات در این هفته است که چنانچه تبدیل به رویکردی پایدار تبدیل شود، می تواند زمینه‌ساز تقویت ارتباط میان نسل قدیم و جدید هنرمندان صنایع‌دستی باشند و مسیر تداوم دانش سنتی را در عمل نمایان سازند. چراکه قطعاً بزرگداشت چنین مناسبت‌هایی مانند هفته میراث فرهنگی، تنها با اجرای برنامه‌های نمادین به نتیجه نمی‌رسد، بلکه نیازمند بهره‌گیری از همه ظرفیت‌های موجود در استان است.  ساخت  روایت‌های تصویری از زندگی مردم، بناهای تاریخی، آیین‌های کهن و تلاش هنرمندان محلی، مخاطبان داخلی و خارجی را با چهره واقعی بوشهر آشنا می‌سازد و زمینه تعامل بیشتر میان مردم و نهادهای متولی میراث فرهنگی را فراهم می‌کند. این شناخت، گامی ضروری است برای آنکه حفاظت از میراث، از حد وظیفه اداری خارج شده و به دغدغه عمومی تبدیل شود.