بوشهریها|موافقت دولت عراق با ترانزیت کالا از بندر ام‌القصر به بوشهر، فرصتی طلایی برای فعال‌سازی ظرفیت‌های بندری استان و تبدیل آن به هاب ترانزیتی منطقه ایجاد کرده است.

بوشهری ها /با توجه به موافقت اخیر دولت عراق برای پذیرش ترانزیت کالا از طریق مبادی گمرکی این کشور و فراهم ‌شدن امکان انتقال محموله‌ها از مسیر «ترانشیپمنت»، فصل تازه‌ای در مبادلات دریایی جنوب ایران در حال شکل‌گیری است. این تصمیم، که به تجار و بازرگانان اجازه می‌دهد کالاهای خود را از بندر ام‌القصر به بنادر استان بوشهر منتقل کنند، در شرایطی رخ می‌دهد که تحولات و جنگ منطقه‌ای، مسیرهای پیشین تجارت را با تغییراتی روبه ‌رو کرده است. بر این اساس، بوشهر در موقعیتی قرار گرفته که می‌تواند با بهره‌گیری از این فرصت، نقشی پررنگ‌ تر در زنجیره تجارت منطقه ایفا کند.

 

بازطراحی مسیرهای جدید تجاری

 تحولات اخیر در حوزه تجارت خارجی ایران پس از جنگ رمضان، نشاندهنده بازطراحی مسیرهای بازرگانی و تلاش برای کاهش وابستگی به گذرگاه‌های محدود پیشین است. فشارهای ناشی از اختلالات در مسیرهای حمل‌ونقل، ضرورت یافتن راه‌های جدید را بیش از هر زمان آشکار کرده است. در چنین وضعیتی، فعال شدن ظرفیت‌های بندری عراق و همکاری آن با بنادر جنوبی ایران، می‌تواند به عنوان نقطه اتصال تازه‌ای برای عبور کالا عمل کند که در این میان،  به خصوص برای بوشهر، مزیتی مضاعف به همراه خواهد داشت. به اعتقاد کارشناسان؛ بوشهر با تجربه طولانی در تجارت دریایی، زیرساخت‌های گسترده و موقعیت جغرافیایی استراتژیک، همواره یکی از گزینه‌های جدی برای توسعه ترانزیت منطقه‌ای بوده است واکنون نیز با توجه الزامات تغییرمعادلات ژئوپلیتیکی، سیاسی و...با فراهم شدن امکان جابه‌جایی کالا از ام‌القصر به این استان، زمینه‌ای فراهم شده که بنادر بوشهر از حاشیه برخی محدودیت‌ها خارج شده و به یکی از محورهای اصلی حمل‌ونقل دریایی در خلیج فارس تبدیل شوند. این اقدام در صورت اجرای کامل، نه‌ تنها مسیرهای تجاری را متنوع می‌کند، بلکه جایگاه ایران را در زنجیره لجستیک منطقه تقویت خواهد کرد.

 

ظرفیتهای مطلوب بوشهر

از طرفی، توسعه این مسیر می‌تواند تأثیر مستقیمی بر فعالیت هزاران نفر از جامعه دریایی استان داشته باشد. بوشهر سال‌هاست که به لنج‌ها و ملوانان خود به عنوان یکی از ستون‌های اقتصاد محلی تکیه دارد و  هرگونه اختلال در مسیرهای تجاری، مستقیماً بر معاش این گروه بزرگ اثر می‌گذارد، ولی در حال حاضر با ایجاد امکان ترانشیپمنت از عراق، ظرفیت فعالیت حدود دو هزار فروند لنج باری و هزاران ملوان که در سال‌های اخیر با محدودیت‌های سنگین مواجه شده بودند، بار دیگر می‌تواند فعال شود و رونق به سواحل جنوب بازگردد. هرچند در وضعیت جنگی اخیر، شرایطی ایجاد شده بود که بنادر جنوبی نیازمند اقدامات اضطراری برای حفظ جریان تجارت بودند و در این راستا با اتخاذ تصمیم‌های فوری، ده‌ها هزار تن کالا از مسیرهای تسهیل‌شده از گمرکات بوشهر عبور داده شد تا از توقف طولانی‌مدت محموله‌ها جلوگیری شود. پیشگیری از بروز خسارت در این شرایط، نیازمند هماهنگی گسترده و مدیریت دقیق عملیات بندری بود. خارج‌سازی سریع کالاهای حساس، از جمله خودرو و تجهیزات سنگین، از بنادر و انتقال آن‌ها به نقاط امن نشان داد که بوشهر توانایی بالایی در مدیریت بحران‌های لجستیکی دارد.

 

فرصتی طلایی برای بوشهر

اکنون که بنادر استان توانسته‌اند از مرحله اضطراری عبور کنند، نگاه‌ها به سمت آینده‌ای معطوف است که در آن بوشهر بتواند از فرصت‌های تازه منطقه، به‌ویژه همکاری با عراق، بهره‌برداری حداکثری داشته باشد. با توجه به تغییرات ژئوپلیتیکی، بسیاری از مسیرهای سنتی بار دیگر در معرض ریسک قرار گرفته‌اند و کشورها به دنبال ایجاد مسیرهای جایگزین و کم‌هزینه ‌تر هستند. بوشهر دقیقاً در چنین نقطه‌ای قرار گرفته است، فرصتی کم‌نظیر برای تبدیل‌شدن به هاب ترانزیتی که دولت‌ها و شرکت‌های حمل‌ونقل می‌توانند روی آن حساب کنند. اجرای سازوکار ترانشیپمنت از ام‌القصر به بوشهر، اگر با توسعه زیرساخت‌های بندری همراه باشد، می‌تواند ظرفیت پذیرش و پردازش کالا را چندین برابر کند. این استان نیازمند تجهیز اسکله‌ها، افزایش توان انبارش، توسعه ناوگان حمل‌ونقل جاده‌ای و ایجاد زنجیره‌های پشتیبانی لجستیکی است. تمرکز بر این حوزه‌ها می‌تواند بوشهر را نه تنها به یک بندر فعال، بلکه به یک مرکز لجستیکی منطقه‌ای تبدیل کند که کالا را جذب، پردازش و به نقاط مختلف ایران و کشورهای منطقه ارسال می‌کند.

 

رونق تجارت در بنادر بوشهر

به باور کارشناسان، رقابت در بنادر جنوبی ایران و حتی کشورهای حوزه خلیج فارس رو به افزایش است و در این میان، هر بندر تلاش می‌کند سهم بیشتری از تجارت دریایی را جذب کند و در چنین شرایطی، تنها بنادری موفق خواهند شد که بتوانند با سرعت بیشتر، هزینه کمتر و ظرفیت بالاتر خدمات ارائه دهند. بوشهر در صورت بهره‌گیری درست از فرصت عراق، می‌تواند جایگاهی استراتژیک در برابر بنادر رقیب به دست آورد. نزدیکی به بازارهای عراق، موقعیت جغرافیایی مناسب برای اتصال دریایی و زمینی و تجربه نیروهای محلی، این استان را در موقعیتی قرار می‌دهد که بتواند مزیت رقابتی پایداری ایجاد کند. از دیدگاه تحلیلگران، این همکاری تازه با عراق تنها یک مسیر حمل‌ونقل جدید نیست؛ بلکه می‌تواند آغازگر دوره‌ای باشد که در آن بوشهر نقش کلیدی‌تری در اقتصاد ملی ایفا کند. اگر روند توسعه زیرساخت‌ها همزمان با آغاز عملیات ترانشیپمنت به‌درستی پیش برود، امکان جذب سرمایه‌گذاری خارجی در بخش بندری و دریایی افزایش خواهد یافت. شرکت‌های بین‌المللی حمل‌ونقل معمولاً بندرهایی را انتخاب می‌کنند که علاوه بر موقعیت جغرافیایی مطلوب، از ثبات، سرعت عمل و زیرساخت‌های مناسب برخوردار باشند، ویژگی‌هایی که بوشهر اکنون تلاش دارد آن‌ها را تقویت کند.

 

افزایش صادرات در فضای رقابتی

این مسیر تازه همچنین می‌تواند بستری مناسب برای افزایش صادرات غیرنفتی باشد. نزدیکی به بازارهای هدف، امکان جابه‌جایی مستقیم‌تر کالا و کاهش هزینه‌های حمل‌ونقل، شرایطی را فراهم می‌کند که صنایع داخلی بتوانند با رقابتی بیشتر در بازارهای منطقه حضور پیدا کنند. در کنار آن، افزایش فعالیت لنج‌ها، رونق بازار کالاهای ملوانی و افزایش حجم تجارت دریایی، می‌تواند اقتصاد محلی بوشهر را به شکل محسوسی تقویت کند. به گفته صاحبنظران؛ توسعه همکاری بندری میان عراق و ایران از طریق بوشهر، می‌تواند بخشی از نقشه بزرگتر تحول در تجارت منطقه باشد. بسیاری از کشورهای منطقه در تلاش‌ هستند مسیرهای تجاری خود را بازآرایی کرده و جایگاه تازه‌ای در اقتصاد جهانی به دست آورند. در این میان، بنادری که بتوانند پاسخی سریع و سازگار با نیازهای جدید تجارت ارائه دهند، آینده را در اختیار خواهند داشت. بوشهر اکنون در میان این رقابت قرار گرفته و فرصتی دارد که شاید در دهه‌های گذشته کمتر نصیبش شده باشد. قطعاً چنانچه این فرصت با مدیریت دقیق، برنامه‌ریزی حرفه‌ای و تقویت زیرساخت‌ها همراه شود، می‌توان انتظار داشت که بوشهر در سال‌های آینده نه‌تنها یکی از مهم‌ترین بنادر ایران، بلکه یکی از گره‌های اصلی ترانزیت منطقه باشد؛ گرهی که مسیر تجارت از قلب عراق تا خلیج فارس را به شکلی پایدار و اقتصادی به هم متصل می‌کند.