بوشهری ها /*شمسی فیصلی /هفتم اردیبهشت در تقویم رسمی کشور به نام «روز ایمنی و حملونقل» ثبت شده است؛ روزی که بیش از آنکه صرفاً یک مناسبت تقویمی باشد، یادآور ضرورت توجه به یکی از مهمترین چالشهای زیرساختی و اجتماعی کشور است: ایمنی در جادهها. چالشی که نه تنها به زیرساختها و نظارتهای فنی مرتبط است، بلکه بیش از هر چیز به رفتار و آگاهی کاربران جادهای گره خورده است.
در همین ارتباط، مدیرکل دفتر ایمنی و ترافیک سازمان راهداری و حملونقل جادهای کشور در نشست خبری به مناسبت این روز، بر نقش تعیینکننده مردم در ارتقای ایمنی جادهها تأکید کرد؛ موضوعی که در سالهای اخیر بیش از پیش مورد توجه سیاستگذاران حوزه حملونقل قرار گرفته است.
ایمنی؛ حلقه مکمل توسعه حملونقل
دکتر مهریاری با اشاره به فلسفه نامگذاری روز ایمنی و حملونقل گفت: هدف اصلی از این مناسبت، افزایش آگاهی عمومی و تقویت فرهنگ رعایت اصول ایمنی در جامعه است. به گفته وی، توسعه حملونقل تنها به معنای افزایش سرعت جابهجایی یا گسترش شبکههای ارتباطی نیست، بلکه باید در کنار آن، مسئله ایمنی نیز به عنوان یک اصل اساسی مورد توجه قرار گیرد.
وی تأکید کرد: اگرچه توسعه زیرساختها اهمیت زیادی دارد، اما بدون رعایت اصول ایمنی توسط کاربران جادهای، نمیتوان به حملونقل ایمن دست یافت.
این نگاه در واقع بازتاب رویکردی است که در ادبیات جدید مدیریت ایمنی جادهای مطرح میشود؛ رویکردی که ایمنی را حاصل تعامل سه ضلع اصلی میداند: زیرساخت ایمن، وسیله نقلیه ایمن و رفتار ایمن انسان.
ضرورت برنامهریزی متناسب با شرایط هر استان
مدیرکل دفتر ایمنی و ترافیک سازمان راهداری در بخش دیگری از سخنان خود به اهمیت برنامهریزی منطقهای در حوزه ایمنی اشاره کرد. به گفته وی، شرایط جغرافیایی، حجم ترافیک، نوع راهها و الگوی سفر در استانهای مختلف کشور متفاوت است و به همین دلیل اقدامات ایمنی نیز باید متناسب با ویژگیهای هر منطقه طراحی شود.
به اعتقاد کارشناسان، این رویکرد میتواند به هدفمند شدن سیاستهای ایمنی کمک کند؛ چراکه چالشهای ایمنی در یک استان کوهستانی با محورهای پرپیچوخم با مشکلات ایمنی در استانهای دارای مسیرهای ترانزیتی پرتردد تفاوتهای جدی دارد.
آموزش و فرهنگسازی؛ نخستین گام پیشگیری
مهریاری در تشریح محورهای اصلی برنامههای ایمنی، سه حوزه کلیدی را مورد اشاره قرار داد: آموزش و ترویج فرهنگ ایمنی، تحلیل و تشریح تصادفات مهم و همچنین تقویت همکاریهای نظارتی میان دستگاهها بهویژه پلیس راه.
به گفته وی، آموزش و فرهنگسازی از مهمترین ابزارهای کاهش تصادفات جادهای به شمار میرود. در بسیاری از کشورها نیز تجربه نشان داده است که افزایش آگاهی عمومی درباره خطرات رانندگی پرخطر، استفاده از تجهیزات ایمنی و رعایت قوانین راهنمایی و رانندگی، تأثیر مستقیمی بر کاهش حوادث داشته است.
تحلیل تصادفات؛ درسهایی برای آینده
بخش دیگری از برنامههای حوزه ایمنی به تحلیل تصادفات مهم اختصاص دارد؛ رویکردی که با هدف شناسایی عوامل اصلی وقوع حوادث انجام میشود. بررسی دقیق این حوادث میتواند به شناسایی نقاط پرخطر، نقصهای احتمالی زیرساختی و همچنین الگوهای رفتاری خطرناک کمک کند.
کارشناسان معتقدند که استفاده از دادههای تصادفات و تحلیل علمی آنها یکی از مهمترین ابزارهای مدیریت ایمنی در جهان است؛ ابزاری که میتواند مسیر سیاستگذاریها و اقدامات اصلاحی را دقیقتر کند.
همکاری میان دستگاهها؛ شرط موفقیت برنامههای ایمنی
مدیرکل دفتر ایمنی و ترافیک سازمان راهداری همچنین بر اهمیت همکاری میان دستگاههای مختلف در مدیریت ایمنی جادهها تأکید کرد. به گفته وی، بخشی از اقدامات در قالب همکاری مشترک میان سازمان راهداری و پلیس راه در حوزه نظارت و کنترل انجام میشود.
این همکاریها شامل کنترلهای میدانی، نظارت بر وضعیت راهها، پایش رفتار رانندگان و اجرای طرحهای مشترک برای کاهش تخلفات رانندگی است؛ اقداماتی که نقش مهمی در پیشگیری از حوادث جادهای ایفا میکنند.
ایمنی؛ مسئولیتی مشترک
با وجود نقش نهادهای مسئول در ارتقای ایمنی جادهها، تجربه نشان داده است که بدون مشارکت مردم و تغییر رفتارهای پرخطر رانندگی، دستیابی به جادههای ایمن امکانپذیر نیست.
روز ایمنی و حملونقل در واقع فرصتی است برای یادآوری همین واقعیت: ایمنی در جادهها نه یک وظیفه سازمانی، بلکه مسئولیتی جمعی است؛مسئولیتی که از برنامهریزی و نظارت دستگاههای متولی آغاز میشود و در رفتار روزمره رانندگان، مسافران و کاربران جادهای به سرانجام میرسد.
*خبرنگار