بوشهری ها /*شمسی فیصلی/عضو هیئت علمی دانشگاه علوم پزشکی بوشهر با اشاره به کاهش ازدواج، افزایش سن ازدواج و طولانی شدن فاصله میان ازدواج و فرزندآوری، نسبت به حرکت تدریجی جمعیت کشور به سمت سالمندی هشدار داد.
محبوبه رمضان زاده با حضور در ایستگاه رسانهای «روایت میدان»، در تشریح شاخص «نرخ باروری کلی» اظهار داشت: این شاخص بیانگر تعداد فرزند به ازای هر زن در سنین باروری، یعنی ۱۵ تا ۴۹ سال است؛ دورهای که به طور طبیعی بیشترین ظرفیت فرزندآوری در آن وجود دارد و در جامعه ایران نیز عمدتاً در چارچوب ازدواج رخ میدهد.
وی افزود: در دهههای گذشته نرخ باروری در کشور بین ۶ تا ۷ فرزند برای هر زن بود، اما این شاخص در سالهای اخیر به کمتر از ۱.۵ رسیده است؛ در حالی که برای حفظ سطح پایدار جمعیت، نرخ باروری باید حدود ۱/۲ فرزند باشد و کمترین از این یعنی جمعیت در سطح جانشینی قرار ندارد.
رمضانزاده با بیان اینکه پایین بودن این شاخص به معنای کاهش تدریجی رشد جمعیت است، توضیح داد: اگر هر زوج حداقل دو فرزند داشته باشند، جمعیت در سطح فعلی خود حفظ میشود؛ اما پایینتر بودن این عدد به مرور باعث کاهش رشد جمعیت و حرکت جامعه به سمت سالمندی خواهد شد.
این عضو هیئت علمی دانشگاه علوم پزشکی بوشهر با اشاره به آمارهای رشد جمعیت کشور گفت: در سال گذشته با در نظر گرفتن میزان تولد و مرگومیر، حدود ۴۵۰ هزار نفر به جمعیت نزدیک به ۹۰ میلیونی ایران افزوده شده است؛ رقمی که نشان میدهد نرخ رشد جمعیت به حدود نیم درصد در سال رسیده است. این در حالی است که در دهههای گذشته رشد جمعیت کشور حدود ۳ تا ۴ درصد بود.
وی ادامه داد: روند کاهش رشد جمعیت به تدریج در سالهای اخیر شکل گرفته و در صورت ادامه این روند، ممکن است در دهههای آینده رشد جمعیت کشور به صفر و حتی منفی برسد؛ وضعیتی که پیامد آن افزایش سهم سالمندان در ساختار جمعیتی خواهد بود.
رمضانزاده با اشاره به اینکه هنوز جمعیت قابل توجهی در سن باروری در کشور وجود دارد، گفت: اگر سیاستهای مؤثر در حوزه افزایش جمعیت اجرا شود، هنوز ظرفیت رشد جمعیت وجود دارد. اما در صورت حرکت ساختار جمعیتی به سمت سالمندی، تعداد افراد در سن باروری نیز کاهش مییابد و بازگشت به جمعیت جوان بسیار دشوار خواهد شد.
وی افزود: برخی کارشناسان از این وضعیت با عنوان «سیاهچاله جمعیتی» یاد میکنند؛ شرایطی که در آن بازگشت به ساختار جمعیتی جوان ممکن است دههها یا حتی بیش از یک قرن زمان ببرد.
مدیر گروه ژنتیک دانشگاه علوم پزشکی بوشهر یکی از مهمترین عوامل کاهش نرخ باروری را کاهش آمار ازدواج دانست و گفت: در سالهای گذشته سالانه بین ۸۰۰ هزار تا یک میلیون ازدواج در کشور ثبت شده است.
به گفته وی، علاوه بر کاهش تعداد ازدواجها، سن ازدواج نیز افزایش یافته است. اگر در گذشته سن متوسط ازدواج در حدود ۱۸ تا ۱۹ سال بود، اکنون این سن به طور قابل توجهی افزایش یافته و همین موضوع در کنار افزایش فاصله میان ازدواج و فرزندآوری، دوره باروری را کوتاهتر کرده است.
رمضانزاده ناباروری را نیز یکی از چالشهای مؤثر بر کاهش فرزندآوری دانست و اظهار کرد: در سالهای اخیر مراکز درمان ناباروری در کشور توسعه یافته و وزارت بهداشت نیز خدمات گستردهای در این حوزه ارائه میدهد؛ با این حال پیشگیری از ناباروری اهمیت بیشتری دارد.
وی تأکید کرد: کاهش فاصله میان ازدواج و فرزندآوری، توجه به سبک زندگی سالم، مراقبت از سلامت جسمی و روانی، و درمان بهموقع بیماریهای زمینهای میتواند نقش مهمی در پیشگیری از ناباروری و حفظ توان باروری جامعه داشته باشد.
این استاد دانشگاه در پایان خاطرنشان کرد: سلامت عمومی، سلامت روان و حتی سلامت معنوی در مطالعات علمی با بهبود عملکرد سیستم ایمنی و روند درمان بیماریها مرتبط دانسته شدهاند و توجه به این مؤلفهها میتواند در تقویت سلامت باروری جامعه نیز مؤثر باشد.
تحولات جمعیتی کشور زیر ذرهبین کارشناسان
