بوشهری ها /پیام عسلویه : بازگشایی دوباره بنادر امارات بر روی شناورهای ایرانی شاید در نگاه نخست تنها یک خبر اقتصادی به نظر برسد، اما برای استان بوشهر معنایی فراتر از رفع یک محدودیت تجاری دارد. این تصمیم در واقع احیای مسیری است که دههها ستون فقرات اقتصاد دریامحور جنوب ایران بوده و معیشت هزاران خانواده ساحلنشین به آن گره خورده است.
پیوند تجاری میان سواحل شمالی و جنوبی خلیج فارس بسیار قدیمیتر از شکلگیری مرزهای سیاسی امروز است. سالها پیش از تشکیل کشور امارات متحده عربی، لنجهای بوشهری و لنگهای در آبراههای این سوی و آن سوی خلیج فارس در رفتوآمد بودند و بسیاری از تجار ایرانی در شکلگیری بازارهای اولیه دبی و شارجه نقش داشتند. آن زمان که خور دبی هنوز به بندری کوچک و محلی شباهت داشت، لنجهای چوبی از بنادر بوشهر، گناوه و بندر لنگه کالاهای ایرانی را به آن سوی آبها میبردند و کالاهای مورد نیاز بازار جنوب را بازمیگرداندند.
در دوره قاجار، بوشهر مهمترین بندر تجاری ایران به شمار میرفت و حضور نمایندگیهای تجاری و کنسولگریهای متعدد در این بندر نشاندهنده اهمیت آن در تجارت منطقه بود. از همان زمان، ارتباط با سواحل جنوبی خلیج فارس بخشی جداییناپذیر از حیات اقتصادی این بندر شد؛ ارتباطی که تنها به تجارت محدود نمیشد و به مرور به پیوندی اجتماعی و انسانی میان دو سوی خلیج فارس تبدیل شد.با این پیشینه، طبیعی است که هرگونه اختلال در این مسیر، پیامدهای گستردهای برای اقتصاد محلی داشته باشد. جنگ اخیر و محدودیتهای ناشی از آن، تقریباً تمام فعالیتهای دریایی جنوب کشور را با رکود روبهرو کرد. به گفته فعالان اقتصادی استان، نزدیک به ۹۰ درصد تجارت دریایی در بوشهر و بنادر اطراف متوقف شد؛ لنجها در اسکلهها ماندند، ملوانان بیکار شدند و جریان طبیعی ورود و خروج کالا در بازار جنوب مختل شد.در این مدت تلاشهایی برای ایجاد مسیرهای جایگزین صورت گرفت؛ از جمله استفاده از بنادر عمان یا بندر امالقصر عراق برای انتقال کالا. با این حال، این مسیرها نه از نظر فاصله و نه از نظر زیرساختهای لجستیکی توان رقابت با بنادر امارات را نداشتند و هزینههای حملونقل را به شکل محسوسی افزایش دادند. به همین دلیل نیز بخش مهمی از تجارت سنتی جنوب عملاً در حالت انتظار قرار گرفت.
اعلام آمادگی امارات برای پذیرش دوباره لنجهای ایرانی را باید در همین چارچوب اقتصادی ارزیابی کرد. امارات طی دهههای اخیر به یکی از مهمترین مراکز بازصادرات در منطقه تبدیل شده و بخش قابل توجهی از گردش کالا در خلیج فارس از طریق بنادر این کشور انجام میشود. در مقابل، بنادر جنوبی ایران نیز یکی از مسیرهای مهم توزیع این کالاها در بازار ایران هستند. بنابراین از سرگیری تردد لنجها بیش از آنکه یک امتیاز سیاسی باشد، بازگشت به واقعیتی اقتصادی است که سالها در خلیج فارس جریان داشته است.یعنی نیاز مبرم امارات به بازار ایران.باز شدن دوباره این مسیر تنها به معنای از سرگیری چند خط کشتیرانی سنتی نیست؛ این اتفاق در عمل به بازگشت هزاران ملوان به چرخه کار، فعال شدن دوباره صدها کارگاه مرتبط با لنجسازی و تعمیرات دریایی و حرکت دوباره اقتصاد بندرهای کوچک و بزرگ استان منجر خواهد شد. کاهش هزینههای لجستیکی نیز به طور طبیعی بر قیمت تمامشده بسیاری از کالاهای مصرفی در جنوب کشور اثر میگذارد و میتواند بخشی از فشار وارد بر بازار را کاهش دهد.اقتصاد بوشهر همواره با دریا تعریف شده است. هر زمان مسیرهای دریایی باز و امن بودهاند، این استان نقش پررنگتری در تجارت منطقه ایفا کرده و رونق اقتصادی در شهرهای ساحلی آن قابل مشاهده بوده است. در مقابل، هرگاه این مسیرها به دلایل سیاسی یا امنیتی محدود شدهاند، رکود و بیکاری در همان شهرها نمود پیدا کرده است.
اکنون با بازگشایی دوباره مسیر بنادر امارات، فرصتی فراهم شده تا بوشهر بار دیگر بخشی از نقش تاریخی خود در تجارت خلیج فارس را بازیابد. با این حال، تداوم این رونق نیازمند نگاهی بلندمدت به اقتصاد دریامحور است؛ از نوسازی ناوگان لنجرانی گرفته تا تسهیل مقررات گمرکی و تقویت زیرساختهای بندری. تجربه تاریخی نشان میدهد هرگاه این مسیرها به درستی مدیریت شدهاند، بوشهر توانسته جایگاه طبیعی خود را به عنوان یکی از دروازههای تجاری ایران در خلیج فارس حفظ کند.
لنجها دوباره راهی امارات میشوند
