گنجینهای تازه از جیمز جویس؛
بوشهری ها / کتابخانه دانشگاه بروک کانادا با خرید آرشیو جیمز جویس، نویسنده ایرلندی، مجموعهای کمیاب از آثار، پیشنویسها و دستنوشتههای این نویسنده برجسته ایرلندی را در اختیار پژوهشگران و دانشجویان قرار داده است؛ مجموعهای که امکان بررسی روند شکلگیری آثاری چون «اولیس» و «بیداری فینیگنها» را فراهم میکند.
خرید «آرشیو جیمز جویس» (JJA)، نویسنده ایرلندی از سوی کتابخانه این دانشگاه، توجه دانشجویان رشته زبان و ادبیات انگلیسی و پژوهشگران آثار جیمز جویس را به خود جلب کرده است.
تیم کانلی، استاد و رئیس گروه زبان و ادبیات انگلیسی دانشگاه بروک، که سالها در حوزه ادبیات قرن بیستم و آثار جیمز جویس پژوهش کرده است، میگوید این مجموعه ارزشمند به دانشجویان کمک میکند تا آثار پیچیده این نویسنده را بهتر درک کنند و مسیر پژوهشی خود را گسترش دهند.
«آرشیو جیمز جویس» که نخستینبار در سال ۱۹۷۸ توسط انتشارات گارلند منتشر شد، شامل ۶۳ جلد از آثار این نویسنده است؛ از شعرهای آغازین او گرفته تا شاهکارهایی مانند «اولیس» و «بیداری فینیگنها». این مجموعه سالهاست تجدید چاپ نشده و نسخههای اندکی از آن در کتابخانههای جهان وجود دارد، اما کتابخانه دانشگاه بروک موفق شده است یکی از این مجموعههای کمیاب را به مجموعه خود بیفزاید.
به گفته کانلی، این آرشیو منبعی بیبدیل برای پژوهشگران جویس، بهویژه دانشجویان کارشناسی و تحصیلات تکمیلی، به شمار میرود؛ زیرا علاوه بر نسخههای منتشرشده آثار، شامل بازتولید پیشنویسها، نمونههای چاپی و نسخههای تایپشدهای است که حاشیهنویسیها، اصلاحات و یادداشتهای شخصی جویس را نیز در بر میگیرد.
او توضیح داد: «جویس یادداشتهای خود را در حاشیه صفحات مینوشت و اغلب آنها را به بخشهای مختلف متن پیوند میداد. این یادداشتها به ما اجازه میدهد روند شکلگیری آثار او را گامبهگام دنبال کنیم و با شیوه اندیشیدن و نگارش این نویسنده آشنا شویم.»
کانلی معتقد است بررسی این اسناد نشان میدهد جویس همواره متنهایش را با لایههای تازهای از بازیهای زبانی، ایهامها و ارجاعات ادبی غنیتر میکرد؛ ویژگیای که آثار او را به یکی از پیچیدهترین و در عین حال تأثیرگذارترین نمونههای ادبیات مدرن تبدیل کرده است.
او علاوه بر تدریس درسهایی درباره جویس، هدایت «گروه مطالعه بیداری فینیگنها» را نیز برعهده دارد؛ گروهی که اعضای آن طی یک سال بهصورت جمعی این رمان مشهور را میخوانند؛ اثری که بسیاری آن را به دلیل پیچیدگی زبانی و ساختار دشوارش «ناخواندنی» توصیف میکنند.
متیو وولار، دانشجوی سال چهارم ادبیات انگلیسی و از اعضای این گروه، میگوید دسترسی به آرشیو جویس نگاه او را به فرایند نویسندگی تغییر داده است. به گفته او، مشاهده روند تکامل آثاری مانند «اولیس» و «بیداری فینیگنها» به او کمک کرده است تا هم شیوه نگارش خود را بازنگری کند و هم راهی برای فهم بهتر متون دشوار بیابد.
برنا مکدوگال، از دانشآموختگان دانشگاه بروک که پیشتر عضو این گروه مطالعاتی بوده است، نیز تأکید کرد در اختیار داشتن این مجموعه، فرصتهای پژوهشی گستردهای را برای دانشجویان علاقهمند به مطالعات جویس فراهم میکند و آنان را با فرایند شکلگیری متون این نویسنده آشنا میسازد.
کانلی اعلام کرد دانشجویان درس سمینار «اولیس» در سال تحصیلی آینده از این آرشیو استفاده خواهند کرد و گروه مطالعه «بیداری فینیگنها» نیز از پاییز فعالیت خود را با پذیرش اعضای جدید از سر خواهد گرفت.
او در پایان با اشاره به سخنی از ریچارد المان، زندگینامهنویس جیمز جویس، گفت: «هنوز هم در حال آموختن این هستیم که همعصر جویس باشیم؛ هرچه بیشتر آثار و فرایند خلاقه او را مطالعه میکنیم، این جمله معنای بیشتری پیدا میکند و همین، پژوهش درباره او را به تجربهای مشترک و هیجانانگیز تبدیل کرده است.»
عکس
