رئیس سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی استان بوشهر در نشست با خبرنگاران تشریح کرد
بوشهری ها / شمسی فیصلی : رئیس سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی استان بوشهر با تشریح جزئیات اجرای سرشماری عمومی نفوس و مسکن ۱۴۰۵ گفت: برای نخستین‌بار، بخش عمده اطلاعات جمعیتی کشور با تکیه بر داده‌های ثبتی و بیش از ۲۰ پایگاه اطلاعاتی دستگاه‌های اجرایی استخراج و با یکدیگر تطبیق داده می‌شود؛ روشی که در صورت تکمیل پایگاه‌ها می‌تواند هزینه و مراجعات حضوری را به میزان چشمگیری کاهش دهد و امکان به‌روزرسانی مستمر اطلاعات جمعیتی را فراهم کند.
اصغر ناصری در نشست با خبرنگاران، سرشماری عمومی نفوس و مسکن را یکی از مهم‌ترین طرح‌های آماری کشور دانست و اظهار کرد: سرشماری در ایران سابقه‌ای حدود ۸۰ ساله دارد و نخستین سرشماری عمومی کشور در سال ۱۳۳۵ انجام شد. این طرح در دوره‌هایی با فاصله ۱۰ ساله و در سال‌های ۱۳۹۰ و ۱۳۹۵ با فاصله پنج سال اجرا شد، اما سرشماری ۱۴۰۵ با رویکردی متفاوت و با محوریت داده‌های ثبتی انجام می‌شود.وی افزود: در روش جدید، اطلاعات جمعیتی از پایگاه‌های مختلف گردآوری می‌شود و به جای اینکه تمام اطلاعات از ابتدا و به شکل خانه‌به‌خانه پرسش شود، داده‌های موجود در سامانه‌های دستگاه‌های اجرایی با یکدیگر تطبیق داده می‌شوند.
بیش از ۲۰ پایگاه اطلاعاتی زیر ذره‌بین سرشماری
ناصری گفت: اطلاعات بیش از ۲۰ پایگاه و سامانه مورد استفاده قرار می‌گیرد؛ از ثبت احوال و تأمین اجتماعی گرفته تا اطلاعات مراکز بهداشتی و درمانی، سامانه‌های مرتبط با مسکن و محل اقامت و دیگر پایگاه‌های دستگاه‌های اجرایی.
وی توضیح داد: اطلاعات هویتی، محل سکونت، تحصیلات، جنسیت، وضعیت خانوار و سایر داده‌های مورد نیاز از منابع مختلف در کنار هم قرار می‌گیرند تا مغایرت‌ها مشخص شود و تصویر دقیق‌تری از جمعیت و خانوارها به دست آید.به گفته رئیس سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی استان بوشهر، انتظار می‌رود بیش از ۸۰ درصد اطلاعات از طریق سامانه‌ها و بانک‌های اطلاعاتی استخراج شود و تنها در مواردی که داده‌ها ناقص، متناقض یا نیازمند راستی‌آزمایی باشند، از ظرفیت مراجعه غیرحضوری یا حضوری استفاده شود.
پیامک می‌آید؛ اما لینک ندارد
یکی از مهم‌ترین دغدغه‌های مطرح‌شده در نشست خبری، نحوه اطلاع‌رسانی به خانوارهایی بود که اطلاعات آنها نیازمند اصلاح یا تأیید است.ناصری گفت: اگر میان اطلاعات پایگاه‌های مختلف مغایرتی وجود داشته باشد، برای سرپرست خانوار پیامک ارسال می‌شود تا برای تکمیل یا تأیید اطلاعات اقدام کند.وی تأکید کرد: پیامک سرشماری حاوی لینک نیست و شهروندان نباید از طریق لینک‌های ارسالی یا ناشناس وارد سامانه شوند؛ بلکه باید شخصاً به سامانه رسمی سرشماری مراجعه کنند.رئیس سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی استان بوشهر با اشاره به خطر کلاهبرداری و فیشینگ افزود: مردم باید در این زمینه هوشیار باشند و اطلاعات خود را در اختیار افراد یا سامانه‌های غیررسمی قرار ندهند.پس از تکمیل اطلاعات در سامانه نیز یک کد ۱۶ رقمی در اختیار فرد قرار می‌گیرد که نشان‌دهنده تکمیل موفق فرایند ثبت اطلاعات است.
۶۰ مأمور برای حدود ۲ هزار خانوار
با وجود ثبتی‌مبنا بودن سرشماری، مراجعه حضوری به‌طور کامل حذف نشده است.
ناصری گفت: حدود ۶۰ مأمور سرشماری در استان بوشهر برای مراجعه حضوری به حدود ۲ هزار خانوار که به‌صورت نمونه‌ای توسط مرکز آمار ایران انتخاب شده‌اند، فعالیت می‌کنند.وی افزود: ممکن است مأموران در مراجعه نخست با خانوارهایی مواجه شوند که در محل حضور ندارند؛ بنابراین مراجعه‌های بعدی نیز انجام خواهد شد تا اطلاعات مورد نیاز تکمیل شود.مأموران سرشماری با جلیقه و کارت شناسایی مشخص در محل حاضر می‌شوند و هویت آنها از طریق مشخصات و کد درج‌شده روی کارت قابل بررسی است.ناصری از مردم خواست هنگام مراجعه مأموران همکاری کنند و اطلاعات صحیح در اختیار آنان قرار دهند؛ چراکه هرچه اطلاعات واقعی‌تر باشد، نتیجه سرشماری نیز دقیق‌تر خواهد بود.
استعلام هویت مأموران با کد دستوری
برای اطمینان شهروندان از هویت افرادی که برای سرشماری به در منازل مراجعه می‌کنند، امکان استعلام نیز پیش‌بینی شده است.بر اساس توضیح ارائه‌شده در نشست، شهروندان می‌توانند برای استعلام مأمور مراجعه‌کننده از کد دستوری *4*1101# استفاده کنند و از اصالت مأمور اطمینان حاصل کنند.این موضوع به‌ویژه با توجه به افزایش کلاهبرداری‌های تلفنی و اینترنتی اهمیت دارد و شهروندان باید از ارائه اطلاعات به افراد فاقد هویت مشخص خودداری کنند.
سرشماری ۳۰ روزه؛ از خانوار تا کمپ‌های صنعتی
رئیس سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی استان بوشهر گفت: عملیات سرشماری از دوم آبان آغاز شده و تا پایان آبان ادامه خواهد داشت و در صورت همکاری مناسب مردم، بخش مربوط به خانوارها می‌تواند زودتر به پایان برسد.وی افزود: در کنار خانوارهای عادی، خانوارهای مؤسسه‌ای و اتباع خارجی نیز به‌صورت کامل مورد سرشماری قرار می‌گیرند.استان بوشهر به دلیل وجود گسترده تأسیسات نفت، گاز و پتروشیمی، شرایط ویژه‌ای در زمینه خانوارهای مؤسسه‌ای دارد و بخش قابل توجهی از نیروی انسانی در کمپ‌ها و مراکز اقامتی شرکت‌ها زندگی می‌کنند.
از زندان و خوابگاه تا کمپ‌های نفت و گاز
ناصری در توضیح مفهوم خانوار مؤسسه‌ای گفت: این خانوارها شامل گروه‌هایی هستند که تحت مدیریت یک مجموعه در یک محل زندگی می‌کنند؛ از جمله زندان‌ها، مراکز سالمندان، مراکز نگهداری کودکان، خوابگاه‌های دانشجویی، پادگان‌ها، مراکز اقامتی و کمپ‌های شرکت‌ها و مجموعه‌های نفت و گاز.وی افزود: برای شناسایی این اماکن، پیش از اجرای سرشماری با دستگاه‌ها و مجموعه‌های مربوط مکاتبه شده و آدرس مراکز و محل‌های اقامت استخراج شده است تا مأموران بر اساس آدرس‌های مشخص اقدام کنند.حتی اگر فردی تنها چند سال در یک کمپ یا محل اقامتی زندگی کند، در صورتی که محل اقامت اصلی او در بخش عمده سال همان مکان باشد، در چارچوب سرشماری همان محل محاسبه خواهد شد.
ملاک، محل واقعی زندگی است نه محل صدور شناسنامه
یکی از پرسش‌های خبرنگاران درباره کارگرانی بود که شناسنامه یا محل ثبت آنها مربوط به استان دیگری است، اما برای کار به عسلویه و دیگر مناطق جنوبی بوشهر می‌آیند.ناصری توضیح داد: ملاک، محل واقعی اقامت فرد است. اگر شخصی در طول سال بیشتر در کمپ یا محل کار خود در استان بوشهر زندگی کند، جمعیت او در محل اقامت واقعی لحاظ می‌شود.وی تأکید کرد: اطلاعات خانوارهای مؤسسه‌ای و محل اقامت افراد می‌تواند تصویر دقیق‌تری از جمعیت واقعی مناطق صنعتی و محل‌هایی ارائه کند که به دلیل حضور نیروی کار، جمعیت شناور قابل توجهی دارند.
اتباع خارجی؛ سرشماری، نه عملیات انتظامی
شناسایی محل سکونت اتباع خارجی نیز یکی از محورهای پرسش خبرنگاران بود.ناصری گفت: یکی از اهداف سرشماری، شناخت جمعیت اتباع خارجی و محل استقرار آنهاست، اما این طرح عملیات انتظامی برای دستگیری یا اخراج اتباع غیرمجاز نیست.وی افزود: اقدامات مربوط به شناسایی، برخورد یا طرد اتباع غیرمجاز در حوزه وظایف دستگاه‌های انتظامی و امنیتی قرار دارد و سرشماری با هدف تولید آمار دقیق جمعیتی انجام می‌شود.
محرمانگی اطلاعات؛ حتی در روستاهای کوچک
رئیس سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی استان بوشهر بر محرمانه بودن اطلاعات مردم تأکید کرد و گفت: اطلاعاتی که افراد در اختیار نظام آماری قرار می‌دهند، قابل انتشار به شکل قابل شناسایی نیست.وی افزود: حتی در یک روستای بسیار کوچک که ممکن است تنها یک یا دو خانوار در آن زندگی کنند، انتشار برخی اطلاعات جزئی می‌تواند به شناسایی افراد منجر شود؛ بنابراین در انتشار آمار نیز ملاحظات محرمانگی رعایت می‌شود.ناصری تصریح کرد: هدف از جمع‌آوری اطلاعات، استفاده از آن برای برنامه‌ریزی و سیاست‌گذاری است و اطلاعات شخصی افراد نباید به نحوی منتشر شود که هویت آنان قابل شناسایی باشد.
چرا سرشماری ثبتی؟
ناصری مهم‌ترین مزیت این شیوه را کاهش وابستگی نظام آماری به مراجعه گسترده حضوری و حرکت به سمت داده‌های به‌روز دانست.وی گفت: سرشماری‌های سنتی تصویری از جمعیت در یک مقطع زمانی ارائه می‌کردند؛ در حالی که تغییرات جمعیتی ممکن است در فاصله چند سال بسیار زیاد باشد.به گفته وی، وقتی بانک‌های اطلاعاتی به‌صورت مستمر به‌روز شوند، برنامه‌ریزان می‌توانند تغییرات جمعیتی را در فاصله‌های کوتاه‌تر رصد کنند و بر اساس آن برای مدرسه، بیمارستان، مراکز درمانی، مسکن، حمل‌ونقل و سایر زیرساخت‌ها تصمیم بگیرند.وی افزود: اگر در منطقه‌ای جمعیت افزایش پیدا کند، دستگاه برنامه‌ریز باید بتواند این تغییر را به‌موقع ببیند و متناسب با آن خدمات مورد نیاز را پیش‌بینی کند؛ موضوعی که در سرشماری‌های با فاصله پنج یا ۱۰ ساله دشوارتر است.
کاهش چشمگیر هزینه‌ها
رئیس سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی استان بوشهر همچنین گفت: یکی دیگر از مزایای سرشماری ثبتی، کاهش چشمگیر هزینه‌هاست؛ زیرا وقتی بخش عمده اطلاعات از بانک‌های موجود استخراج شود، نیروی انسانی، خودرو، اسکان و هزینه‌های مربوط به مراجعه گسترده به خانوارها کاهش می‌یابد.وی پیش‌بینی کرد با تکمیل پایگاه‌های اطلاعاتی، در دوره‌های بعد نیاز به مراجعه حضوری بسیار محدودتر شود و بخش عمده فرایند آماری بر پایه اطلاعات ثبتی و راستی‌آزمایی هدفمند انجام گیرد.
چرا مردم باید همکاری کنند؟
ناصری با اشاره به نقش مردم در موفقیت این طرح گفت: حتی اگر بخش عمده اطلاعات از پایگاه‌های ثبتی استخراج شود، صحت و کیفیت داده‌ها به همکاری مردم نیز وابسته است.وی از رسانه‌ها خواست اهمیت سرشماری را برای مردم تشریح کنند و افزود: شهروندان باید بدانند اطلاعاتی که امروز ثبت و تأیید می‌کنند، در تصمیم‌گیری‌های آینده درباره خدمات عمومی و توسعه مناطق اثرگذار خواهد بود.وی تأکید کرد: شهرداری‌ها، دهیاری‌ها، فرمانداری‌ها و سایر دستگاه‌های اجرایی نیز باید برای اجرای کامل سرشماری همکاری کنند؛ زیرا اطلاعات دقیق جمعیتی مستقیماً بر برنامه‌ریزی و حتی نحوه تخصیص منابع اثر می‌گذارد.
یک تغییر بزرگ در نظام برنامه‌ریزی
رئیس سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی استان بوشهر سرشماری ۱۴۰۵ را فراتر از یک عملیات آماری دانست و گفت: حرکت به سمت سرشماری ثبتی، در صورت تکمیل و اتصال پایگاه‌های اطلاعاتی، می‌تواند شیوه برنامه‌ریزی کشور را تغییر دهد.ناصری افزود: زمانی که اطلاعات جمعیتی، مسکن، اشتغال، آموزش، سلامت و سایر شاخص‌ها به‌صورت منظم و قابل اتکا در دسترس باشد، تصمیم‌گیری از حالت تخمینی و مبتنی بر اطلاعات قدیمی فاصله می‌گیرد و می‌تواند بر پایه داده‌های واقعی‌تر انجام شود.وی تأکید کرد: هدف نهایی این است که نظام آماری کشور بتواند به جای ارائه یک تصویر ثابت در فواصل طولانی، تغییرات جمعیتی را به‌صورت مستمر رصد کند.سرشماری ۱۴۰۵ در واقع آزمونی برای عبور از «سرشماری خانه‌به‌خانه» به «نظام آماری مبتنی بر داده» است؛ تغییری که موفقیت آن نه فقط به فناوری و بانک‌های اطلاعاتی، بلکه به دقت داده‌های دستگاه‌ها، حفظ محرمانگی و همکاری مردم وابسته است.
عکس
