مدیر انجمن سینمای جوانان استان بوشهر در گفتوگو با «پیام عسلویه»:
بوشهری ها / سینمای بوشهر سالهاست که با تکیه بر جغرافیای متفاوت، فرهنگ غنی، پیشینه تاریخی و حضور نسلهای مختلف فیلمسازان، جایگاهی قابل توجه در سینمای کوتاه و مستند کشور دارد. از ساحل و دریا تا زیست بومی مردم جنوب و از مسائل اجتماعی تا تحولات ناشی از استقرار صنایع بزرگ نفت، گاز و پتروشیمی، هر کدام بستری برای شکلگیری روایتهایی هستند که میتوانند از مرزهای استان فراتر بروند.
در این میان، جنوب استان بوشهر و بهویژه عسلویه، جغرافیایی است که در کنار نقش تعیینکنندهاش در اقتصاد و انرژی کشور، انبوهی از قصههای انسانی، اجتماعی و فرهنگی را در خود جای داده است؛ قصههایی که شاید هنوز سهم شایستهای از قاب سینما و مستند نداشتهاند.
موفقیت اخیر فیلم کوتاه «از نظر دیگران» در جشنواره تلویزیونی مستند و کسب عنوان بهترین اثر در بخش آرای مخاطبان، بهانهای شد تا «پیام عسلویه» با پولادی، فیلمساز و مدیر انجمن سینمای جوانان استان بوشهر، درباره این اثر، ظرفیتهای سینمایی استان، نقش صنایع جنوب در حمایت از تولیدات فرهنگی و هنری، وضعیت فیلمسازان جوان و برنامههای آینده انجمن گفتوگو کند.
او معتقد است صنایع بزرگ مستقر در جنوب استان میتوانند در کنار نقش اقتصادی خود، در روایت فرهنگ، جامعه و مسائل انسانی پیرامونشان نیز سهم مؤثرتری داشته باشند و حمایت از سینما و مستندسازی را به عنوان بخشی از مسئولیت اجتماعی خود جدی بگیرند.
*گفتوگو را از موفقیت اخیر شما در جشنواره تلویزیونی مستند آغاز کنیم. فیلم کوتاه «از نظر دیگران» توانست عنوان بهترین اثر در بخش آرای مخاطبان را به دست آورد. انتخاب مستقیم فیلم از سوی مخاطبان چه معنایی برای شما داشت؟
این جایزه برای من ارزش ویژهای داشت، چون حاصل انتخاب مستقیم مخاطبان بود. وقتی فیلمی میسازید، در نهایت یکی از مهمترین اتفاقها این است که اثر بتواند با مردم ارتباط برقرار کند و چیزی در ذهن و دل آنها باقی بگذارد.
بازخوردهایی که بعد از نمایش فیلم دریافت کردم، برایم بسیار ارزشمند بود و فکر میکنم این ارتباط گاهی حتی از خود جایزه هم مهمتر است؛ اینکه فیلم دیده شود، درباره آن صحبت شود و مخاطب پس از پایان فیلم همچنان به موضوع و آدمهای آن فکر کند.
*«از نظر دیگران» سراغ سوژهای حساس و کمتر دیدهشده، یعنی افراد دارای ناتوانی ذهنی رفته است. ایده ساخت این فیلم چگونه شکل گرفت؟
ایده اولیه فیلم اصلاً قرار نبود درباره افراد دارای معلولیت ذهنی باشد. در ابتدا قصد داشتم مستندی درباره آیینها و مراسم عروسی بومی در استان بوشهر بسازم. برای همین تحقیقات را آغاز کردم تا به زوجی برسم که زندگی و مراسم آنها بتواند جذابیت بیشتری برای مستند داشته باشد.
در جریان همین تحقیقات با زوجی آشنا شدم که دارای معلولیت ذهنی بودند و فرزند هم داشتند. آشنایی با آنها نگاه مرا کاملاً تغییر داد. احساس کردم داستانی که پیش روی من قرار گرفته، بسیار فراتر از روایت یک مراسم عروسی است.
به همین دلیل ساختار فیلم تغییر کرد و تمرکز اصلی آن بر زندگی این زوج، ظرفیتهای انسانی آنها و نوع نگاه جامعه به این افراد قرار گرفت.
*بخش مهمی از فیلمبرداری این اثر در جنوب استان بوشهر انجام شده؛ منطقهای که میزبان صنایع بزرگ نفت، گاز و پتروشیمی است. در مسیر تولید فیلم چه میزان همراهی از سوی صنایع داشتید و مسئولیت اجتماعی صنایع در حمایت از سینما و مستندسازی را چگونه ارزیابی میکنید؟
برای تولید فیلم، پیگیر حمایت صنایع نیز بودیم و حتی درباره همکاری، حمایت از تولید و خرید اثر گفتوگوهایی صورت گرفت، اما در نهایت همراهیای که انتظار داشتیم در عمل اتفاق نیفتاد و فیلم با تکیه بر توان، هزینه شخصی و تلاش گروه تولید به سرانجام رسید.
این موضوع را از سر گلایه مطرح نمیکنم. معتقدم صنایع بزرگ جنوب استان ظرفیت بسیار خوبی برای حمایت از فرهنگ و هنر دارند. مسئولیت اجتماعی نباید فقط به پروژههای عمرانی یا برنامههای مناسبتی محدود شود. حمایت از فیلمسازان، بهخصوص برای تولید آثار مستند و روایت مسائل انسانی، اجتماعی و فرهنگی منطقه، نیز میتواند بخش مهمی از این مسئولیت باشد.
امیدوارم در آینده ارتباط میان صنایع و جامعه هنری استان جدیتر و عملیاتیتر شود؛ چرا که این همکاری هم به فرهنگ منطقه کمک میکند و هم میتواند تصویر واقعیتر و ماندگارتری از زندگی، مردم و ظرفیتهای جنوب استان ارائه دهد.
*حدود یکونیم سال است که مدیریت انجمن سینمای جوانان استان بوشهر را برعهده گرفتهاید. در این مدت تلاشهایی برای فعالتر شدن انجمن و بازگشت برخی مدرسان و فیلمسازان با نگاههای متفاوت صورت گرفته است. این مسیر را با چه رویکردی آغاز کردید؟
از ابتدا تلاش کردم انجمن از یک فضای صرفاً اداری خارج شود و دوباره به پاتوقی واقعی برای فیلمسازان، هنرجویان و علاقهمندان سینما تبدیل شود.
برای من مهم بود که انجمن متعلق به یک گروه یا سلیقه خاص نباشد. تلاش کردیم از ظرفیت مدرسان و فیلمسازانی با نگاهها و تجربههای متفاوت استفاده کنیم و فضایی به وجود آوریم که همه علاقهمندان بتوانند در آن حضور داشته باشند.
در این مدت تلاش کردیم آموزش، نشستهای تخصصی، نمایش فیلم و ارتباط با فیلمسازان و هنرجویان را فعالتر کنیم. هنوز تا نقطه مطلوب فاصله داریم، اما فکر میکنم قدمهای خوبی برداشته شده تا انجمن دوباره به مرکزی فعال و اثرگذار در فضای سینمایی بوشهر تبدیل شود.
*بوشهر از ظرفیت قابل توجهی در فیلم کوتاه، مستند و پرورش فیلمسازان جوان برخوردار است. مهمترین مانع پیش روی نسل جوان چیست و انجمن چه برنامهای برای حمایت از آنان دارد؟
بوشهر از نظر استعداد انسانی واقعاً کمبودی ندارد. فیلمسازان و جوانان مستعد زیادی در استان داریم، اما مسئله اصلی این است که این استعدادها باید بتوانند از مرحله آموزش به مرحله تولید برسند.
یکی از مهمترین موانع، هزینه بالای تولید فیلم است. خرید تجهیزات حرفهای هزینه زیادی دارد و حتی اجاره تجهیزات نیز برای بسیاری از فیلمسازان جوان سنگین است. طبیعی است که چنین شرایطی گاهی باعث میشود یک استعداد خوب، با وجود داشتن ایده و توانایی، نتواند بهراحتی وارد مسیر تولید شود.
من معتقد نیستم که هنرجو را فقط آموزش بدهیم و بعد رهایش کنیم. باید مسیری ایجاد شود که هنرجویان پس از آموزش بتوانند وارد تولید، فعالیت حرفهای و حتی کسبوکارهای مرتبط با سینما شوند.
اینجاست که نقش سازمانها، دستگاههای اجرایی، صنایع، بنگاههای اقتصادی و بخش خصوصی اهمیت پیدا میکند. بسیاری از مجموعهها علاقهمندند فعالیتها و ظرفیتهایشان بیشتر دیده شود و سینما میتواند ابزار مؤثری برای معرفی آنها باشد.
به نظرم میتوان یک تعامل دوطرفه و همافزایی واقعی میان این مجموعهها و فیلمسازان جوان ایجاد کرد؛ مجموعههای اقتصادی و خصوصی از تولید آثار حمایت کنند و در مقابل، سینماگران نیز بتوانند ظرفیتها، فعالیتها و روایتهای مرتبط با آن مجموعهها و جامعه پیرامونشان را به شکلی حرفهای و هنرمندانه به تصویر بکشند.
ما نیز در انجمن تلاش میکنیم ارتباط میان آموزش، تولید و اشتغال را جدیتر دنبال کنیم تا هنرجو پس از پایان دوره آموزشی احساس نکند مسیرش تمام شده است، بلکه بتواند قدمبهقدم وارد فضای واقعی تولید و فعالیت حرفهای شود.
*اگر چند سال جلوتر را ببینیم، چشمانداز شما برای انجمن سینمای جوانان بوشهر چیست؟ چه برنامههایی دوست دارید در دوره مدیریت شما به سرانجام برسد؟
چند ایده و آرزو برای آینده انجمن دارم که امیدوارم بتوانیم بهتدریج آنها را عملی کنیم. یکی از این ایدهها راهاندازی یک جشنواره ملی و در آینده حتی بینالمللی در بوشهر است؛ جشنوارهای که هر سال برگزار شود و در کنار سینما، بتواند ظرفیتهای فرهنگی، تاریخی، گردشگری و صنعتی استان را نیز معرفی کند.
یکی دیگر از برنامههایی که به آن فکر میکنم، برگزاری اردوهای فیلمسازی در نقاط مختلف استان، بهخصوص جنوب استان و منطقه عسلویه، با استفاده از ظرفیتهای موجود و همکاری صنایع و پتروشیمیهاست. بوشهر از نظر لوکیشن، فرهنگ، تاریخ و تنوع جغرافیایی ظرفیت بسیار بالایی برای فیلمسازی دارد و میتوان از این ظرفیت بسیار جدیتر استفاده کرد.
ایجاد یک «سینماتک» در انجمن نیز از دیگر برنامههایی است که امیدوارم با حمایت مجموعههای مرتبط محقق شود؛ فضایی برای نمایش فیلم، گفتوگو، تحلیل آثار و افزایش ارتباط میان فیلمسازان و علاقهمندان سینما.
یکی دیگر از آرزوهای جدی من، راهاندازی موزه سینمای بوشهر است. این موزه نباید فقط محلی برای نگهداری تجهیزات قدیمی باشد، بلکه میتواند بخشی از هویت و حافظه سینمایی استان را ثبت و معرفی کند. دوست دارم تجهیزات و آثار تاریخی مرتبط با سینمای بوشهر، در کنار ویترینهایی از کارنامه فیلمسازان و کارگردانان برجسته استان، فیلمها، افتخارات و جوایزی که طی سالها کسب کردهاند، در این موزه به نمایش گذاشته شود.
این اتفاق هم میتواند مردم را با تاریخ و هویت سینمای بوشهر آشنا کند و هم برای نسل جوان الهامبخش باشد. اینکه یک هنرجوی جوان بتواند مسیر فیلمسازانی را که پیش از او در همین استان فعالیت کردهاند ببیند و با موفقیتها و تجربههای آنها آشنا شود، میتواند انگیزه و امید زیادی برای ادامه مسیر ایجاد کند.
اما شاید از همه مهمتر برای من این باشد که هنرجوی انجمن بعد از فارغالتحصیلی رها نشود و بتواند وارد مسیر تولید و فعالیت حرفهای شود. اگر بتوانیم آموزش، تولید، نمایش و اشتغال را به یکدیگر متصل کنیم، فکر میکنم انجمن سینمای جوانان بوشهر در سالهای آینده میتواند جایگاهی بسیار مهمتر و اثرگذارتر در سینمای جوان کشور پیدا کند.
*در آستانه ۲۱ شهریور، روز ملی سینما، اگر بخواهید فارغ از جایگاه مدیریتی و از منظر یک فیلمساز صحبت کنید، حرف شما با فیلمسازان جوان بوشهری، مدیران فرهنگی و مخاطبان سینما چیست؟
به داشتههای خودمان و دنیایی که اطرافمان جریان دارد اعتماد کنیم. بوشهر پر از قصه، شخصیت، تاریخ، فرهنگ، موسیقی و دریاست. لازم نیست همیشه به دنبال سوژههای دور باشیم؛ گاهی بهترین داستانها درست کنار ما اتفاق میافتند و فقط باید یاد بگیریم آنها را ببینیم و روایت کنیم.
مسیر فیلمسازی، مسیری سخت و پرچالش است، اما باید با عشق کار کنیم و از کاری که با تمام وجود انجام میدهیم لذت ببریم. باید همیشه یاد بگیریم، از یادگیری لذت ببریم و زندگی را تجربه کنیم؛ چون معتقدم همین تجربههای زندگی هستند که بهتدریج نگاه و ادبیات شخصی ما را در سینما شکل میدهند.
فیلمسازی فقط ساختن یک فیلم نیست؛ بخشی از زندگی است. باید فیلم ساخت، تجربه کرد، گاهی اشتباه کرد، شکست خورد، دوباره یاد گرفت و ادامه داد. مهم این است که در این مسیر عشق به سینما و لذت خلق کردن را از دست ندهیم. اگر با عشق، صداقت و تمام وجودمان کار کنیم، حال خوب این مسیر و نتیجهای که خلق میکنیم در نهایت به مخاطب نیز منتقل خواهد شد.
به مدیران و مسئولان فرهنگی هم میگویم سینما را صرفاً یک برنامه مناسبتی نبینند. حمایت از یک فیلمساز جوان، در واقع سرمایهگذاری برای آینده فرهنگی و هنری استان است. یک استعداد اگر در زمان مناسب دیده و حمایت شود، میتواند در آینده به فیلمسازی اثرگذار تبدیل شود و فرهنگ و هویت این استان را فراتر از مرزهای بوشهر معرفی کند.
منبع : پیام عسلویه
عکس
