بوشهری ها /جزیره خارگ در حافظه تاریخی ایران، فراتر از یک پایانه نفتی یا یک مختصات جغرافیایی در دل آبهای نیلگون خلیج فارس است؛ این صخره مرجانی کهن که ردپای تمدنهای باستانی را در کتیبهها و معابد خود حفظ کرده، دهههاست که به عنوان نماد صلابت و رگ حیاتی اقتصاد ملی شناخته میشود. نام خارگ با مفهوم «مقاومت» گره خورده است؛ مقاومتی که ریشه در سالهای حماسی جنگ تحمیلی هشتساله دارد. در آن دوران، خارگ به تعداد روزهای جنگ، آماج حملات هوایی بود و هر وجب از خاک آن، شاهد ایثار مردانی بود که اجازه ندادند شریان صادرات نفت کشور حتی برای یک روز قطع شود. این جزیره که در ادبیات پایداری به «جزیره مقاوم» شهرت یافته، بار دیگر در جریان تحولات اخیر و آنچه «جنگ تحمیلی سوم» خوانده میشود، با تکیه بر همان میراث تاریخی، حماسهای نو در تابآوری زیرساختی و اجتماعی رقم زده است.
گزارشهای اخیر در نشست سراسری «حکمرانی همافزا» که با حضور عالیترین مقامات اجرایی کشور برگزار شد، ابعاد خیرهکنندهای از پایداری این جزیره را پیش روی تحلیلگران قرار داد. آمارهای ارائه شده توسط بخشدار ویژه خارگ نشان میدهد که این جزیره در جریان تنشهای اخیر، با ۵۴۸ مورد اصابت موشک روبرو بوده است. اوج این فشار در روز ۲۶ اسفندماه رخ داد؛ زمانی که تنها در یک شبانهروز، ۵۰ موشک به سوی این جزیره شلیک شد تا قلب تپنده صادرات نفت ایران را از کار بیندازد. با این حال، همانگونه که در سالهای دفاع مقدس، شعلههای آتش در اسکلههای «آذرپاد» و «تی» نتوانستند مانع از حرکت نفتکشها شوند، این بار نیز با تکیه بر برنامههای دقیق پدافند غیرعامل و جانفشانی کارکنان صنعت نفت، بیش از ۹۰ درصد صادرات نفت کشور بدون کوچکترین اختلالی تداوم یافت تا امنیت اقتصادی ایران در میانه میدان جنگ حفظ شود.
اما ابعاد ایستادگی در خارگ تنها به حوزههای صنعتی و نظامی محدود نماند. راهبرد دشمن در این مرحله، فراتر از آسیب به مخازن نفت، هدف گرفتن «زیست اجتماعی» و قطع پیوند جزیره با سرزمین اصلی بود. هدفگیری تعمدی ۶ فروند شناور مسافربری، تلاشی آشکار برای ایجاد بنبست لجستیکی و القای حس انزوا در میان ساکنان بومی بود. در این لحظات حساس، آنچه بار دیگر به یاری حکمرانی آمد، «سرمایه اجتماعی» و پیوند دیرینه مردم با حاکمیت بود. جایگزینی قایقهای مردمی و شناورهای صیادی به جای ناوگان رسمی مسافربری، نه تنها مانع از قطع ارتباط جزیره با بنادر بوشهر و گناوه شد، بلکه بار دیگر نشان داد که در شرایط بحران، مشارکت مردمی میتواند پیچیدهترین معادلات نظامی را بیاثر کند.
در کنار این ایستادگی میدانی، مدیریت زیستبوم شهری در جزیره نیز با دقتی مثالزدنی دنبال شد. در حالی که آسمان جزیره شاهد عبور موشکها بود، در زمین، فرآیند تأمین اقلام اساسی و خدمات زیربنایی نظیر آب و برق با ثباتی تحسینبرانگیز جریان داشت. برگزاری منظم جلسات شورای تأمین و پاسخگویی مستقیم به مطالبات شهروندان و کارگران، اجازه نداد که گرد و غبار جنگ، آرامش روانی جامعه محلی را مخدوش کند. همچنین، همافزایی میان اقشار مختلف جامعه، بهویژه میان هموطنان شیعه و اهل سنت در چارچوب سیاستهای وفاق ملی، سدی نفوذناپذیر در برابر تهدیدات پیرامونی ایجاد کرد.
خارگ امروز، نه فقط یک پایگاه اقتصادی، که یک «مدل موفق از حکمرانی در شرایط اضطرار» است. تجربیاتی که از دل ۵۴۸ اصابت موشک و مدیریت بحران در این نقطه راهبردی به دست آمده، نشان میدهد که ترکیب «زیرساختهای مقاوم»، «مدیریت همافزا» و «مشارکت آگاهانه مردم»، میتواند هر تهدیدی را به فرصتی برای اثبات اقتدار ملی تبدیل کند. این جزیره مقاوم، با تکیه بر قدمت تاریخی و تجربه گرانبهای سالهای دور و نزدیک، همچنان به عنوان نگهبان بیدار خلیج فارس، ضامن تداوم حیات اقتصادی و عزت سیاسی ایران باقی مانده است.
خارگ؛ دردانه مقاوم خلیج فارس در تلاطم بحرانها
